Abdij Keizersberg
Radiopreek 24/06/07
Hoogfeest Johannes de Doper - jaar C

Openingswoord

Vandaag viert de Kerk de geboorte van Johannes de Doper. Normaal vieren wij van een heilige hun sterfdatum, d.i. hun geboorte in de hemel. En toch vieren we van Johannes de Doper zijn geboorte op aarde. Waarom? Dat heeft geen andere reden dan dat zijn leven direct verbonden is met het leven van Jezus. Van Jezus vieren we zowel Zijn geboorte op aarde, Kerstmis, als Zijn geboortedag voor de hemel, Pasen. Zo doen we dat ook met Zijn voorloper, diegene die Jezus als het lam Gods aanwijst. Het is zoals de dageraad, het opkomen van de zon. De zon zelf is nog niet te zien, maar het licht van de zon straalt al boven de horizon uit. DŠt is Johannes de Doper. Laten we zijn geboorte dan ook vieren als de dageraad van onze verlossing.

Lezingen

• 1e lezing: Jes 49,1-6
†††††††††(Ik stel u tot licht van de volken)
• 2e lezing: Hnd, 13,22-26
†††††††††(Johannes preekt een doopsel)
• Evangelie: Lc 1,57-66.80
†††††††††(Johannes zal hij heten)

Homilie

"Johannes moet hij heten." De moeder klinkt heel beslist. Het moet. Daarna volgt de vader: "Johannes zal hij heten." Er is echt niets tegen in te brengen, ze zijn unaniem in hun beslissing. Hoe kwamen ze toch aan die naam? De engel GabriŽl had het aan Zacharias gezegd: "Elisabeth zal u een zoon schenken, die gij Johannes zult noemen."(Lc 1,13) Waarom toch die naam? Hij komt niet eens in de familie voor en ze gaan hiermee zelfs tegen de joodse traditie in.
Hoe kiezen wij tegenwoordig een naam? Welke criteria gebruiken daarvoor? Hij moet tof klinken, bij de achternaam passen en zeker niet te lang anders wordt hij afgekort. Een beetje trendy, een beetje Amerikaans of Frans, de naam van een filmster, popzanger, sportman of een andere idool. Of juist een originele naam, ons kind is immers uniek. Er zijn ook boeken die de betekenis van namen uitleggen. Stel dat ik nu bij de familie Zacharias op bezoek zou komen, zo rond de achtste dag na de geboorte van hun zoon, dan zou ik eens in zo’n boek kunnen kijken wat die naam betekent: Johannes, van het Hebreeuwse woord Jehoch‚n‚n, dat betekent: 'God is genadig'.

Als de engel deze naam niet had gegeven, dan hadden Zacharias en Elisabeth hem ook wel zelf kunnen bedenken. Niet vanwege de toffe klank of de nieuwste trend en ook niet om opa te vernoemen, maar puur omwille van de betekenis: 'God is genadig'. Want wanneer je als koppel zoveel jaar verlangend hebt uitgekeken naar een kind en allebei op een leeftijd komt waarop je zegt: 'een kind kunnen we niet meer verwachten, deze genade van God is ons huis voorbijgegaan', als juist dan het huilen van een boreling het huis vervult en de moeder het aan haar borst kan leggen, dan horen de buren van Elisabeth hoe groot de barmhartigheid is die God haar had betoond. God is barmhartig, God is genadig, God is goed, God is liefde.

Je zult je kind maar zo'n naam geven: Godsgenade, Godsgeschenk, Johannes, Johan, John, Jana. Maar dan de andere kant. Je zult maar zo'n naam krijgen. Een Latijns gezegde zegt: 'Nomen est omen' - de naam is een voorteken. Aan het einde van het Evangelie van vandaag klinkt de naam van deze pasgeboren baby al door de hele streek. "In heel het bergland van Judea werd al het gebeurde rondverteld." (Lc 1,65)

Je krijgt dan zo'n naam en je geboorte is ook nog eens omgeven met wonderlijke gebeurtenissen. De vader die tijdens zijn dienst in de tempel een visioen, een verschijning, een droombeeld heeft: hij ziet een engel en hij hoort een belofte waardoor hij met stomheid is geslagen, helemaal verward. Het lijkt alsof hij er een trauma aan heeft overgehouden, alsof een depressie van de jaren die zij reeds kinderloos waren zich verergert, maar aan de andere kant, een hoopvol moment, het niet meer kunnen of durven geloven. Hij kan er zelfs gedurende negen maanden niets over vertellen. Hij moet zwijgen, tot de Stem wordt geboren. Zo zal Johannes over zichzelf spreken: "Een stem van iemand die roept in de woestijn". (Lc 3,4; Jes 40,3) De stem van Zacharias zwijgt tot de Stem wordt geboren. De stilte gaat vooraf aan de Boodschapper.
Het is een wonderlijk kind, een woestijnkind; dat was de plek die hij zocht. Niet het vertier en het vermaak van de grote stad. Niet het uitgaansleven en de drukte, niet de luxe en het lekkere eten, niet het gemak van het mooie huis en het zachte bed. Je zou kunnen zeggen, een ascetische monnik 'avant la lettre'.

Hoe zal dat nu in zijn opvoeding gegaan zijn? Daar kunnen we slechts over speculeren. We weten dat hij in de woestijn verbleef, dat staat in het evangelie. In de monastieke traditie is de woestijn de plaats waar je jezelf tegenkomt, waar je vecht tegen je eigen kwelgeesten, waar je probeert jezelf te aanvaarden zoals je bent. Het is de plaats waar je op allerlei manieren wordt bekoord, zoals Jezus ook werd bekoord in de woestijn. Wat zal de bekoring van Johannes zijn geweest? In de tweede lezing van zonet kunnen we daar een spoor van zien: "Wat ge meent dat ik ben, ben ik niet; maar na mij komt iemand wiens schoeisel ik niet waard ben los te maken." (Hnd 13,25) De bekoring sterk en groot te zijn uit jezelf, gediend te worden, anderen te laten bukken voor jou, jezelf centraal stellen, wel die bekoring heeft hij overwonnen. Jezus is de grootste.

Johannes is er in geslaagd te leven volgens zijn naam, 'God is genade'. Maar dat betekent daarom niet een gemakkelijk leven. Voorloper van de Messias zijn, is niet simpel, het heeft hem zelfs zijn kop gekost. Ja, God is genadig, maar de mensen zoeken die genade niet, want die genade vraagt bekering. De genade is gratis, maar de bekering vergt een levenslange inspanning.

Hoogfeest van de geboorte van Johannes de Doper. Het mag ons aanmoedigen om na te denken over onze eigen naam, onze eigen roeping en zending, onze eigen plaats in Gods plan met de wereld. Een roeping om Gods genade aan de wereld te tonen. Maar nu vanuit de volheid van Hem die door Johannes werd aangewezen: Jezus. Die naam betekent: 'God redt'. De genadige God biedt ons Zijn redding. Laten we ons door Johannes bij Jezus brengen en Gods redding ervaren. Nu, in deze viering, deze week, thuis en op het werk omdat God genadig is. Dat mogen de mensen gerust weten en ook ervaren. Amen.